Menu

Uitgelicht

Pinoliet, of de ijsbloemsteen

Een van de oudste beschrijvingen van pinoliet gaat terug op de Oostenrijkse mineraloog en geoloog Johann Rumpf (1841 tot 1923). In zijn opmerkingen “Der Pinolith aus dem Sunk und von Wald in Steiermark und vom Semmering in Nieder-Österreich” (De Pinoliet uit de Gezonken en uit het Bos in Stiermarken en uit de Semmering in Neder-Oostenrijk).

Rumpf was destijds van mening dat pinoliet een mengsel was van magnesiet in een kleischaliematrix. Volgens de huidige stand van het onderzoek is pinoliet magnesiet ingebed in grafietbevattend dolomiet.

De naam pinoliet is direct gerelateerd aan het uiterlijk van het gesteente. De witte magnesietkristallen, die duidelijk opvallen in de donkere matrix, doen in de verte denken aan pijnboompitten. Afgeleid van de botanische naam Pinus pinea, wordt pinoliet letterlijk vertaald als Pinienstein.

Als alternatief wordt pinoliet ook commercieel verkocht als ijsbloemsteen of ijsbloemmagnesiet. De opstelling van de magnesietkristallen is zo divers dat ze ook de indruk wekken dat er bevroren ijsbloemen groeien op de donkere rotsmassa.

Eigenschappen van pinoliet

Pinoliet wordt gedefinieerd als een mengsel van het mineraal magnesiet en het sedimentaire gesteente dolomiet, dat grafietbevattend is.

De basiskleur van pinoliet is donker: grijs tot zwart en vanwege de grafietbevattende samenstelling – afgewisseld met witte minerale formaties die lijken op de vorm van rijstkorrels of pijnboompitten, maar ook van bloemachtige structuur, ronde of ovale vorm kunnen zijn en pinoliet een gemarmerd uiterlijk geven, of zoals Rumpf schrijft in 1874: “Magnesiettoppen verschijnen altijd als platte, meestal zwak zadelvormige gebogen lenzen,  en vinden zichzelf niet verstrooid, maar raken elkaar op vele manieren aan, of waaier-, bundel-, meerjarige-vormige gegroepeerd en versmolten”.

De Mohs-hardheid van pinoliet is 3,5 tot 4 op de 10-puntsschaal van hardheid van mineralen en gesteenten volgens de Duitse mineraloog Friedrich Mohs (1773 tot 1839) en wordt daarom beschouwd als een middelhard gesteente.

Vorming van pinoliet

Pinoliet is een gesteente van sedimentaire oorsprong. De chemische componenten van dolomiet werden eerder opgelost in zeewater. Tijdens de verdamping van het water werd het mineraal met dezelfde naam neergeslagen en later – onder de belasting van verdere sedimenten – samengeperst als dolomietgesteente.

Het magnesium van het ingesloten magnesiet werd op zijn beurt geleverd door zeewater. De verscheidenheid aan vormen van de magnesietkristallen in de pinoliet spreekt voor een ongehinderde kristalgroei, d.w.z. het verstoren of beperken van de groei van de kristallen werd niet gegeven op het moment van vorming.

Een van ’s werelds bekendste pinoliet afzettingen bevindt zich in Stiermarken / Oostenrijk.